قديمترين
خبر دربارهي «زبان آذري» مردم آذربايجان،
متعلق به اواخر قرن و اوايل قرن دوم هجري است.
اين خبر را ابن نديم از قول ابن مقفع در كتاب
الفهرست (سال 327 ق / 318 خ) نقل ميكند:
بنتان،
در مراجعت به اروپا، آخرين نامهاش را در
ماه نوامبر 1807 [آبان 1186 خورشيدي] نوشته و در
آن از ورود عباس ميرزا به تبريز، مراسم جشن و
سرور مردم ياد كرده و در قسمتي از گزارشهاي
خود آورده است:
بنا
به شهادت اسناد تاريخي دو قوم آريايي
آذربايجاني و كردستاني، در برپايي و بناي
دولت ماد، دو ستون اصلي بوده و در تشكيل
امپراتوري هخامنشي نقش اساسي داشتند. بنا به
تاريخ متون 2500
شگفت
است كه آران را اكنون «آذربايجان» ميخوانند.
با آنكه آذربايجان يا آذربايگان نام
سرزمين ديگريست كه در پهلوي آران و بزرگتر
و شناستر از آن ميباشد و از ديرين زمان كه
آگاهي
نزديك
به سي و پنج سال پس از نخستين سفر ژان باپتيست
تاورنيه، در ششمين سال سلطنت شاه سليمان،
گذار سوداگر و جهانگرد فرانسوي ديگري به شهر
تبريز افتاد. ژان شاردن (J.Chardin)
كه
رسام ارژنگي در
زمره نقاشان بزرگ ايران است كه در سدهي
اخير در آسمان هنر، پرتو افشاني كرد. اما
برخلاف برخورداري از نبوغ هنري بالا، كم تر
نامي از وي برده شده است
