] در باب آمادگي براي دفاع از ايالت گنجه [

1218 هجري‌ قمري‌ (1182 خورشيدي‌ / 1803 ميلادي‌)

درين‌ وقت‌ كاغذي‌ كه‌ فرستاده‌ بودي‌ رسيد و نوشته‌ بودي‌ كه‌ در ايام‌ طومار دده‌ فال‌ گنجه‌ تابع‌ گرجستان‌بود. اين‌ سخنان‌ را هيچ‌ كس‌ نشنيده‌ است‌ اما پدران‌ ما كه‌ عباس‌ قلي‌ خان‌ و سايرين‌ باشد در گرجستان‌ حاكم‌بوده‌اند هرگاه‌ قبول‌ ننمايند، از مردان‌ پير اهل‌ گرجستان‌ تحقيق‌ نماييد كه‌ عباسقلي‌ خان‌ در گرجستان‌ حاكم‌ ووالي‌ بوده‌ است‌ يا نه‌ و بالفعل‌ مسجد و دكان‌ او در گرجستان‌ هست‌ و خلعت‌ و تعليقه‌ او هم‌ در خانه‌ اهل‌گرجستان‌ است‌ و از ايام‌ پدر اراكلي‌ خان‌ و پدر ما سر حد گنجه‌ و گرجستان‌ معلوم‌ بوده‌ كه‌ از كجا تا به‌ كجاست‌ وما اين‌ سخن‌ها را به‌ زبان‌ نمي‌آوريم‌ و هرگاه‌ بگوييم‌ هم‌ كه‌ پدران‌ ما در گرجستان‌ والي‌ بوده‌ است‌ كسي‌ قبول‌نمي‌كند و به‌ اين‌ سخن‌ گرجستان‌ را كسي‌ به‌ ما نمي‌دهد... و ديگرآنكه‌ نوشته‌ بودي‌ كه‌ پيش‌ ازين‌ به‌ گرجستان‌ تابع‌ بودي‌ معلوم‌ شما باشد كه‌ الحال‌ رقم‌ پادشاه‌ شما در دست‌ ماهست‌ ببيند كه‌ در آن‌ رقم‌ ما را بيگلربيگي‌ گنجه‌ بود يا تابع‌ گرجستان‌ ازين‌ معني‌ معلوم‌ است‌ كه‌ سخن‌ شماخلاف‌ قول‌ شماست‌.

و ديگر آنكه‌ نوشته‌ بودي‌ كه‌ گرجستان‌ به‌ پادشاه‌ تعلق‌ دارد و از تجار او هم‌ مال‌ گرفته‌ايد درست‌ است‌ اماروز اول‌ كه‌ شما وارد گرجستان‌ شديد بر شما نوشتيم‌ و آدم‌ فرستاده‌ معلوم‌ كرديم‌ كه‌ «نصيب‌» كه‌ رعيت‌ ماست‌ واز ما روگردان‌ شده‌ اموال‌ تجار ما را گرفته‌ است‌ و خيال‌ كرديم‌ كه‌ شما نوكر پادشاه‌ هستيد البته‌ با ديوان‌ حق‌كرده‌ مال‌ آدم‌ ما را گرفته‌ مي‌دهيد و نصيب‌ و ساير شمس‌ الدينلوها را كه‌ از ما روگردان‌ شده‌اند گرفته‌ به‌ ماخواهيد داد ديديم‌ كه‌ هيچ‌ كدام‌ را به‌ عمل‌ نياورديد و ما هم‌ آن‌ چه‌ گرفته‌ايم‌ از ديگر نپرسيد و ببينيد كه‌ ازرعيت‌ گنجه‌ شمكوري‌ باشد گرفته‌ايم‌ يا از اهل‌ گرجستان‌ گرفته‌ايم‌ والا هرگاه‌ بناي‌ دعوا دارد ما هم‌ آماده‌جنگ‌ هستيم‌ و اگر از توپ‌ و توپخانه‌ خود لاف‌ مي‌زني‌ از شفقت‌ خدا توپ‌ ما از شما كمتر نيست‌ هرگاه‌ توپ‌ شمايك‌ گز است‌ توپ‌ ما سه‌ گز و چهار گز است‌ و نصرت‌ هم‌ با خداست‌ و از كجا معلوم‌ مي‌شود كه‌ شما از قزلباش‌رشيدتر هستيد شما دعواي‌ خود را ديده‌ايد و دعواي‌ قزلباش‌ را نديده‌ايد و نوشته‌ بودي‌ كه‌ آماده‌ جنگ‌ باشد ازآن‌ وقت‌ كه‌ شما به‌ شمس‌الدينلو آمديد و رعيت‌ ما را تابع‌ خود كرديد از آن‌ روز تا به‌ حال‌ در تدارك‌ هستيم‌ وحاضر و آماده‌ بوده‌ايم‌ هرگاه‌ دعوا مي‌كني‌ دعوا خواهيم‌ كرد و آنكه‌ نوشته‌ بودي‌ كه‌ هرگاه‌ اين‌ سخن‌ها را قبول‌نمي‌كني‌ بدبختي‌ ترا گرفته‌ است‌ ما همچنين‌ مي‌دانيم‌ كه‌ شما هم‌ به‌ اين‌ خيال‌ افتاده‌ آمده‌ايد شما را بدبختي‌كشيده‌ از پطرزبورگ‌ قضا به‌ اينجا آورده‌ است‌. انشاءالله‌ تعالي‌ بدبختي‌ شما معلوم‌ خواهد شد.والسلام‌

(مأخذ: اسنادي‌ از روابط ايران‌ با منطقه‌ي‌ قفقاز)

* خاندان‌ زيادلوي‌ قاجار از دوران‌ صفويان‌، حكومت‌ ايالت‌ گنجه‌ و كوراباغ‌ (قره‌باغ‌) را داشتند. جوادخان‌ آخرين‌ حكمران‌ايران‌ در گنجه‌ بود كه‌ در نبرد برابر روسيان‌ كشته‌ شد.

* سي‌سي‌يانف در سال‌هاي نخست جنگ‌هاي روس عليه ايـران، فرمانده ارتش روسيه بود. سي‌سي‌يانف روز 10 بهمن ماه 1184 خ (30 ژانويه 1806 م) ، به بهانه‌ي صلح و گفت‌وگوي حضوري بـا حسين‌قلي‌خان فرماندار باكو، قصد قتل وي را داشت كه در اثر آتش مخافظان حسين‌قلي‌خان كشته شد. به دستور وي، سرمردي كه در خون‌ريزي شهره‌ي آفاق بود و ده‌ها هزار ايراني را به قتل رسانيده بود، به حضور فتحعلي‌شاه در تهـران فرستاده شد. 

بازگشت