◄ جريان آذربايجان و كردستان‌

 طرح «شركت مختلط نفت شوروي» در مجلس مطرح شد، ولي در مجلسي كه در آن، هم اكثريت به ليدري دكتر طاهري و هم اقليت آن به رهبري دكتر مصدق مخالف طرح بودند، شانسي براي قبول آن وجود نداشت. تازه خود دولت‎هاي حكيم‎الملك، ساعد و صدرالاشراف مانع اصلي بودند و بنا به الهام از جانب انگلستان و دربار هر گونه مذاكره نتيجه‎ بخش را به شدت رد مي‎كردند. شوروي تصميم گرفت، آن چنان وضعي در ايران ايجاد كند كه دولت و مجلس به قبول پيشنهاد وادار شوند...

◄ظهور و سقوط فرقه دموكرات

  با عقد قرارداد سه جانبه ميان ايران و دولت‎هاي روس و انگليس در 29 بهمن 1320 (29 ژوئيه 1942) اشغال‎گران متعهد شدند كه حداكثر شش ماه پس از پايان جنگ دوم جهاني، خاك ايران را ترك كنند. از اين رو، روس‎ها به فكر آن برآمدند كه تا پيش از رفتن، امتياز اقتصادي يا سياسي مهمي در ايران به دست اورند. از اين رو، در آغاز به ايجاد و تقويت حزب توده پرداختند. اما وقتي به اين نتيجه‎ رسيدند كه حزب توده نمي‎تواند آن‎ها را به مقصودشان برساند، دست‎اندر كار ايجاد فرقه‎ي دموكرات برآمدند. سيد جعفر پيشه‎وري را، نامزد اين كار كردند...

◄ آذربايجان باز هم آذربايجان!

به خدا اگر ياوه‌ گوياني‌ مانند بعضي‌ گويندگان‌ همسايه‌ و خيال‌بافاني‌ مثل‌ چند نفر نويسندگان‌ آن جا كه‌ شب‌ و روز، دم‌ از آسمان‌ و ريسمان ‌ميزنند، تا آن‌ نتيجه‌ي غلط و محالي‌ را كه‌ منظورشان‌ است‌ بگيرند در دنيا نبودند، اولاد آدم‌ چند روزي‌ روي‌ آسايش‌ و آرامش‌ مي‎ديد. من‌ هردم‌ كه‌ خودنمايي‌ اين‌ها را مي‌بينم.‌ به‌ ياد آن‌ مسخره‌هاي‌ كوتاه‌ قد و بي‎ريخت‌ كه‌ در سيرك‌هاي‌ اورپا وسط پرده‌هاي‌ نمايش‌ به‌ بازي‌گري‌ و ميدان‏داري‌ مي‌پردازند مي‎افتم ‌. من‌ هر وقت‌ عقل‌ كوتاه‌ و آروزي‌ دراز اين‌ نورسيدگان‌ِ ميدانِ‌ سياست‌ را كه‌ مي‌خواهند با گفتن‌ دروغ‌هاي‌بزرگ‌ از گوبلز تقليد كنند و پرده‌ي سياه‌ مغلطه‌ روي‌ حقايق‌ روشن‌ و درخشنده‌ بكشند و با گل‌ آلود كردن‌ آب‌، ماهي‌ بگيرند مي‌بينم‌، صد رحمت‌ به‌ روح‌ آن‌ مرده‌ مي‌فرستم‌ ...

◄دو روز آخر كار فرقه و دموكرات

امروز هم در شهر نگراني ميان مردم حكم‎فرما بود. روابط بين تبريز و طهران همان طور مقطوع بود. سيم تلگراف كار نمي‎كند. راديوي تبريز با راديوي طهران بشدت داخل جنگ شده است.  

طياره‎ها بالاي تبريز پرواز نموده، اوراقي فرو ريخته‎اند كه در آن اهالي را دعوت به ترك مقاومت كرده‎اند. مامورين حكومت و آژان‎ها [پاسبان‎ها]، مردم را نمي‎گذارند كه آن اوراق را بخوانند. اما مردم آن اوراق را دست به دست به همديگر مي‎رسانند...

◄ پايان كار فرقه دموكرات

  عصر روز بيستم آذر، محمد بي‎‎ريا، جانشين پيشه‎وري در اجتماعي كه در جلو كميته مركزي تبريز برپا شده بود از بالكن ساختمان خبر ورود ارتش به آذربايجان را اعلام داشت و مدعي شد كه قواي اعزامي به آذربايجان فقط براي نظارت بر حسن انجام انتخابات به آذربايجان مي‎آيند. اما همه‎ي مردم دريافتند كه كار از كار گذشته و حكومت دموكرات‎ها به آخر خط رسيده‎ است...

◄يادي از شادروان ابوالحسن خان اقبال آذر

  ابوالحسن خان اقبال آذر، خواننده‏ي نامدار سده‎ي بيستم آذربايجان، درزمان خود فخر تبريز بود. او مي‎گفت: خداوند، اين صدا را به من الطفات كرده و صداي من تعلق به مردم ايران و به ويژه‎ همشهريان تبريزي دارد.

   در سال 1324، در اوج قدرت و سلطه‎ي فرقه‎ي دموكرات، به انگيزه‎ي سالگرد تاسيس شير و خورشيد سرخ* مراسمي در تالار شهرداري تبريز بر پا بود. در اين مجلس، همه‎ي نمايندگان سياسي شوروي و نيز فرماندهان ارتش سرخ در آذربايجان و هم‎چنين سران فرقه‎ي دموكرات حضور داشتند...

◄                             خاك بلاگردان ايراني

   از بسيج خلخالي، شاعر نام‎آور آذربايجان

من آن خاك بلاخيز بلا گردان ايرانم

 من آذربايجانم، پرورشگاه دليرانم

بگو با خصم من، تاريخ عالم را به دقت خوان

...