◄ 21 آذر: تجديد خاطره‌ي تلخ و شيرين
 
روز 21 آذر براي مـردم آذربايجان داراي دو مفهوم و خاطره متفاوتي است. 21 آذر سال 1324 روز جدا شدن آذربايجان از پيكر ايـران، و 21 آذر سال 1225 روز نجات و برگشت آذربايجان به دامن مام وطن.
موضوع جداسازي آذربايجان سابقه طولاني دارد، چون در سنوات اخير موضوع جدايي آذربايجان از ايـران مورد ادعاي گروهك‌هايي و متقابلا مورد مخالفت اكثريت مـردم آذربايجان و ساير هم‌وطنان ايراني قرار گرفته، به جهت اطلاع‌ نسل جوان كه احتمالا از سوابق تاريخي اين موضوع ممكن است...

◄ زبان آذربايجان

سرزمين آذربايجان از روزگارديرين دستخوش پيش‌آمدهاي كمرشكن و آماج تير حوادث بوده ولي هيچ يك از اين پيش آمدها و حوادث به اندازه تغيير زبان ايراني اين سرزمين و غلبه بيگانگان بر زبان آذري تاثيرانگيز و پراهميت نبوده است.
از مجموع تحقيقاتي كه تاكنون به عمل آمده اين مساله به ثبوت رسيده است كه اگر امروز مردم آذربايجان به زباني كه ممزوجي از زبان آذري و يك زبان بيگانه است سخن مي‌گويند در روزگار گذشته، كه چندان از روزگار ما دور نيست...

◄ ايروان و ايچميادزين

ايروان تا سال 1827 ]1206خ[ جزو سرزمين ايران به شمار مي‌رفته، ولي در آن سال توسط پاسكويچ1 محاصره و اشغال شده و به اين ترتيب ايروان به قلمرو وسيع تزار ملحق گرديد و پايتخت ارمنستان روسي شد.
آخرين اشغال‌كنندگان، خيلي كم در تركيب شهر دست برده‌اند و هنوز هم ايروان قيافه‌ي ايراني خود را كاملا حفظ كرده است، غير از ده كوچه‌ي عريض كه به سبك اروپايي احداث شده و چند ميدان كه خيابان‌هاي مشجر آن در روزهاي شديدا گرم تابستان هيچ جاذبه‌اي ندارد، تغييرات ديگري در آن داده نشده است...

◄ملاحظاتي درباره زبان آذربايجان (بخش دوم)

به اين مساله كه مـردم ولايات شمال غرب و حتي مركز ايـران (قلمرو و ماد قديم) زبان ايراني واحدي داشته‌اند،‌ در كتاب «الفهرست» ابن‌النديم كه قديمي‌ترين و دقيق‌ترين تقسيم‌بندي از زبان‌ها و گويش‌هاي ايراني در قرون نخستين پس از اسلام است،‌تصريح شده است...

◄پان‌توركيسم و ارزش علمي آن(بخش دوم)

از مجموع آن چه گفتيم معلوم مي‌شود كه تنها در مدت 14 سال يعني از 998 تـا 1012 بر اثر شرايط آشفته‌ي دوران ايـران بخشي از كشور ما... موقتا در اشغال نيروهاي عثماني بوده است. ليكن از سال 1912 تـا 1915 نخست آذربايجان و سپس تمام زمين‌هاي ديگري كه عثماني‌ها اشغال كرده بودند از دست آن‌ها آزاد شد و حتي بخش‌هايي از خاك عثماني... تـا سال 1027 در تصرف ايران بود و تمام كوشش‌ها و حملات عثماني‌ها براي بازپس گرفتن سرزمين‌هاي گذشته بـا شكست روبرو شد...