◄سخني چند پيرامون ستارخان سردار ملي و مجلس ايران در 1287
 
سال 1287 خورشيدي سالي تيره و شوم براي مردم آذربايجان، به ويژه‎ تبريزيان بود مظفر‎الدين شاه كه فرمان مشروطيت ايران را صادر و با انتخاب مجلس شوراي ملي از منتخبين طبقات ششگانه جامعه آن روز و استقرار حكومت قانون موافقت كرده و مي‎رفت كه تحول مناسبي در مسير كشور‎داري به وجود آيد، درگذشت و محمد‎علي ميرزا كه بار سنگيني از خود‎خواهي و بي‎خردي بر دوش داشت و متكي بر روسيان بود، بر تخت شاهي جلوس كرد...

◄ ژان شارون، جهان‌گرد فرانسوي به سال 1670 م (949 خ) در سفرنامه‌ي خود از بناي ارگ عليشاه تبريز مي نويسد

حمدالله مستوفي مي‌نويسد: « ... خواجه تاج‌الدين عليشاه جيلاني در شهر تبريز در خارج محله‌ي نارميان، مسجد جامع بزرگي ساخته كه صحنش 250 گز در 200 گز و در او صفه‌اي بزرگ، از ايوان كسري به مداين بزرگ‌تر. اما چون در عمارتش تعجيل كردند ]سقف آن[ فرود آمد. در آن مسجد انواع تكلفات به تقديم رسانيده و سنگ مرمر بي‌قياس در آن به كار برده و شرح آن را زبان بسيار بايد.»...
 

◄ پژوهش‌هاي معاصران در زبان آذربايجان

از ابتداي قرن چهاردهم هجري شمسي يعني در مدت شصت و اند سال اخير راجع به زبان آذربايجان پژوهش‌هايي از طرف نويسندگان ايراني و ايران‌شناسان انجام گرفته ]است[... ين پژوهش‌ها يا بحث و بررسي تك موضوعي Monographie است و تنها در مورد زبان آذربايجان صورت پذيرفته، يا چند موضوعي Polygraphie و در كنار مباحث تاريخي يا فرهنگي و ادبي و مدني، بحثي نيز از اين زبان انجام گرفته است.
تحقيقات انجام شده بيشتر مدلل و مستند Documentaire و مقرون به سنجش و تحليلي Analytique و كمتر حماسي و خطابي است...

◄ قفقاز و سرایندگان شعر پارسی در قفقاز

در سمت شمالی رود ارس ، در جلگه حاصلخیز و مسطحی قرار دارد. اسم این شهر در منابع قدیمی به صورت نخچوا ، نشوی آمده و معنی آن به زبان ارمنی قدیم (اولین کاشانه خیر) یا (نخستین مرکز) یاد شده است. مستوفی آن را شهری خوش خوانده و بنای آن را به بهرام چوبین نسبت داده است.مورخین ارمنی در سده چهارم سه ناحیه وان ، اردوباد ، نخچوان را واسپورگان می گفته اند و ابنفقیه آن را بسفرجان نوشته و بنای (نشوی = نخجوان) را به انوشیروان نسبت داده است...

◄شهر تبريز، در دوران تيموريان

تا نزديك به يك صد سال پس از سفر اودريك اهل پوردنون به تبريز ديگر از منابع خارجي اطلاعي درباره‌ي آن شهر نداريم. مي‌دانيم كه در حدود ده سالي پس از سفر آن رهبان، ابوسعيد بهادر، آخرين اليخان نيرومند مغول كه در تبريز عمارت‌هايي پي‌افكنده و به علت كشتن خواجه رشيد‌الدين وزير و فرزند جوان وي منفور قاطبه‌ي مردم شده بود در ربيع‌الثاني سال 736 هجري (آبان 714 خ / نوامبر 1335 م) در گذشت. اما پس از برچيده شدن بساط حكومت ايلخانان نيز شهر تبريز از رونق نيفتاد تا آن كه آذربايجان به دست امير تيمور گورگاني گشوده و حكومت تبريز ره فرزندش ميران‌شاه سپرده شد. مهم‌ترين سند عهد تيموري درباره‌‌ي آباداني و اهميت نسبي شهر تبريز، سفرنامه‌ي رون گن‌زالس دي كلاويخو فرستاده پادشاه اسپانياست كه در سال 807 هجري (783 خ / 1404 م) حين سفر به دربار امير تيمور در سمرقند، از تبريز گذر كرد و از حشمت و جلال اين شهر مبهوت گرديد...